de begin set


	Meer over [ de website ] [ de hobby ] [ de club ] [ de leden ] [ de teksten ] [ de weblinks ]

Welke apparatuur heeft u minimaal nodig

Wim Rougoor

Voor het opnemen van natuurgeluiden is in elk geval een recorder met toebehoren (batterijen of accuset, banden, draagtas, e.d.) en een microfoon noodzakelijk. Meer kan, maar dat hoeft niet.

Bijna alle apparaten die voor deze hobby gebruikt worden zijn daarvoor niet ontwikkeld. Hoewel natuurgeluiden in principe de algemene kenmerken van geluid dragen, zijn zij toch wezenlijk anders dan bijvoorbeeld muziek. En voor dit laatste wordt toch bijna alles ontworpen. Dit betekent dat wij bijna altijd met een compromis te maken hebben. Even als voorbeeld: MP3 is nauwelijks geschikt voor het vastleggen van natuurgeluiden, maar de laatste versies van ATRAC (een ander compressie-systeem dat gebruikt wordt bij MiniDisk) is nog acceptabel.

We nemen hieronder even een aantal belangrijke punten onder de loep zonder daarbij technisch te worden of volledig te willen zijn.

De recorder moet kunnen werken op batterijen of accu's en moet draagbaar zijn. Er kan dan gekozen worden voor een spoelenrecorder, een cassetterecorder, een DAT-recorder, een MD-recorder of een IC-kaart-recorder. Deze recorders hebben een verschillend prijskaartje dat kan oplopen tot ongeveer zo'n € 2.250,-. In alle categorieën wordt regelmatig tweedehands apparatuur aangeboden. Om miskopen of duurkoop te voorkomen is kennis van zaken onontbeerlijk en de leden van de club kunnen daarbij behulpzaam zijn.

Alle draagbare recorders met de volgende minimum eisen voldoen in elk geval voor het opnemen van natuurgeluiden. Die eisen zijn:

	de mogelijkheid van handbediende opname-niveauregeling,
	goed afleesbare uitsturingsmeter(s),
	een hoofdtelefoonaansluiting met volumeregelaar,
	bij een cassetterecorder tevens een bandsoort-schakelaar en
	indien aanwezig - een uitschakelbare ruisonderdrukking.

Verder moet u letten op gebruiksgemak (in het bijzonder het op de tast vinden van de bediening) en eventueel op verlichte uitsturingsmeter(-s) om deze ook goed af te kunnen lezen in het donker of de schemering. De zogenaamde LED's geven zèlf licht, hier is dus geen afzonderlijke verlichting noodzakelijk.

Bovenstaande opmerkingen zijn universeel. Dat wil zeggen: toepasbaar op zowel de analoge als digitale apparatuur. Momenteel zijn er ook vier typen digitale recorders in gebruik en de belangrijkste redenen daarvoor is ongetwijfeld de bijzonder interessante prijsklasse en natuurlijk de vermeende kwaliteit. We hebben het dan over DAT, MD, DCC en IC-kaart. Achtereenvolgens staat dit voor: 'Digital Audio Tape', 'Minidisk', 'Digital Compact Cassette' en 'geheugenkaarten'.
Om iemand die van plan is om met deze hobby te beginnen een goed advies te geven zitten we als club echter met een probleem. Wij kunnen geen van de typen echt aanraden. Dit wordt dus 'maatwerk' en per geval bekijken wat de beste oplossing is.

Enkele recordertypen zijn nog volop in ontwikkeling (tenminste: dat hopen we) en wat we hier dan ook zouden kunnen stellen is dan ook niets anders dan een tijdsopname. Los daarvan, digitaal opnemen vereist van de reporter meer kennis van zaken en een andere (technische) instelling. Vooral het opnameniveau is bij digitaal veel kritischer.

	DAT recorders hebben nogal eens problemen bij hogere luchtvochtigheid (de apparaten zijn tenslotte niet ontworpen voor deze hobby) en blijken regelmatig de juiste afstelling van de koppen te 'verliezen'. In het eerste geval is de gebruikte band zo goed als verloren en in het tweede geval kunnen de eerder gemaakte opnamen niet meer weergegeven worden totdat de recorder een servicebeurt heeft gekregen. De met een ontregelde recorder opgenomen stukken zijn daarbij als verloren te beschouwen. Alles wijst er op dat DAT alleen nog voor de professionele markt onderhouden wordt met het daarbij behorende prijskaartje. Een voordeel van DAT is wel dat het een zogenaamde verliesloze vorm van registreren is, dit in tegenstelling tot de andere digitale varianten die hierna genoemd worden. Hierom is dit het enige digitale medium dat geaccepteerd wordt door wetenschappelijke instellingen. DAT recorders zijn voor een beginner niet aan te bevelen, ze zijn nauwelijks meer verkrijgbaar en geven dus te veel problemen.
	Er zijn op dit moment enkele portable MD recorders op de markt die aan de hierboven genoemde minimale eisen voldoen. Aangezien in de loop van 2002 - 2004 er al weer verscheidene fabrikanten verdwenen zijn in deze markt is het nog maar de vraag of dit medium een groot succes zal blijken. Ook de houdbaarheid en het uitwisselbaar zijn laat nog steeds te wensen over, als we kijken naar een periode van vijf jaar of nog langer. Niettemin zijn er nog vele tevreden gebruikers van dit systeem en de opvolger HiMD.
	Wat DCC betreft is het momenteel zeker dat zelfs Philips, de uitvinder, gestopt is met de volledige ondersteuning en de verdere ontwikkeling van dit product. Het systeem voldoet echter goed en is tweedehands ook nog redelijk verkrijgbaar.
	Portable recorders gebaseerd op geheugenkaarten zijn nu betaalbaar aan het worden voor de serieuze amateur (semiprofessional). Qua prijs zitten ze dan ook aan de hier boven genoemde grens, maar er zit momenteel veel beweging in deze markt. Kijk vooral bij de testrapporten.
	De media DVD en BlueRay zullen vermoedelijk voor deze hobby niet van veel betekenis zijn. Want voor het branden van dergelijke schijven is relatief veel energie nodig en dat maakt ze nauwelijks geschikt voor portable recorders.

Voor meer informatie over digitaal opnemen en apparatuur in het algemeen: zie onze audiolinks

Microfoons zijn er in vele soorten en kwaliteiten te verkrijgen. Als we de goedkope (ruisende) microfoons vergeten komen we uit op een prijsklasse vanaf € 150,-. We kunnen dan kiezen voor een dynamisch type of voor een electret. Sommige geluiden kunnen alleen (goed) worden opgenomen met behulp van een parabool. Een doe-het-zelf parabool kost ca. € 40,-. Een parabool heeft het nadeel dat het een groot apparaat is en dat meeluisteren door middel van een hoofdtelefoon tijdens het opnemen vereist is. Door zijn bijzondere selectiviteit neemt hij maar een deel van de aanwezige geluiden op. Voordeel: minder storende omgevingsgeluiden. Nadeel: minder natuurlijke opnamen. In sommige situaties kunnen dieren met een zeer goed gehoor de aanwezigheid van een parabool ook horen door de reflecties in de schotel. Andere soorten vinden de schotel een bedreiging en gaan er voor op de vlucht. Alternatieven zijn er ook. Dit zijn speciale richtingsgevoelige microfoons die de vorm hebben van een lange pijp. Deze microfoons zijn minder selectief en daardoor klinken de opnamen soms natuurlijker. Door sommige vogels wordt de richtmicrofoon nogal eens voor een geweer aangezien.
Als u een digitale recorder gaat gebruiken is het zaak om toch voor een kwaliteits-microfoon te kiezen omdat de goedkopere typen hierop relatief veel slechter klinken dan aangesloten op een analoge recorder.

Banden heeft u natuurlijk ook nodig voor het opnemen met behulp van een analoge recorder. Zowel bij een cassetterecorder als bij een bandrecorder hangt het af van het type en soort waarop de recorder is afgesteld. Goedkope aanbiedingen zijn natuurlijk uit den boze. De bandrecorder is kwalitatief in het voordeel vanwege de bredere en dikkere band op losse spoelen. Daardoor kunnen geslaagde opnames gesorteerd en gemonteerd worden tot één band. De cassetteband is in een huisje geplaatst die compactcassette wordt genoemd en is veel smaller en dunner dan de bandrecorderband. Hierdoor is het bijna onmogelijk om deze band te monteren. De cassette is echter veel goedkoper, gemakkelijker en ook universeel.

De digitale recorders hebben elk hun eigen type geluidsdrager en de verschillende systemen zijn niet onderling uitwisselbaar. Theoretisch zou het monteren en bewerken van digitale opnamen zonder verlies mogelijk moeten zijn, in de praktijk valt dit nogal eens tegen. Elk systeem heeft daarbij weer zo zijn eigen eisen en mogelijkheden en de kosten kunnen daarbij variëren van minimaal tot zelfs (ruim) boven de prijs van de recorder! Als u over deze mogelijkheden wilt beschikken is het verstandig om bij de aanschaf van de apparatuur hier al rekening mee te houden.

Hoewel u dit waarschijnlijk niet zal verwachten is boven al het genoemde het volgende nog belangrijker. Want wat is er nog meer nodig om een geslaagde, goede opname te kunnen maken ?

In volgorde van belang;

	het geduld en het vertrouwen in uzelf om de belangen van de natuur voor te laten gaan op uw eigen belangen (dit kan niet genoeg benadrukt worden),
	kennis van de gebruikte apparatuur en technieken, van het onderwerp en van de (te verwachten) omstandigheden,
	een flinke dosis geluk blijkt ook steeds een vereiste.

Hieruit mag u terecht opmaken dat topklasse apparatuur bepaald nog geen garantie is voor geslaagde en goede opnamen !

Het opnemen in stereo is geen beginnerkwestie. De problemen die daarvoor overwonnen moeten worden zijn daarbij niet vertweevoudigd maar minstens verdrievoudigd. Wel kunt u bij de aanschaf van een recorder hiermee rekening houden. De meeste recorders zijn in stereo uitgevoerd. Eventuele andere wensen en toekomstplannen (zoals b.v. audiovisueel gebruik, tropenbestendigheid en robuustheid in verband met het meenemen op vakantie) dient u natuurlijk ook in overweging te nemen.

kaartje Zoals u begrepen zult hebben zijn er nogal wat kosten verbonden bij de aanschaf van de benodigde apparatuur voor het beoefenen van deze hobby. Gelukkig zijn de meeste van deze kosten éénmalig, hoewel u ook rekening dient te houden met de latere servicekosten van uw apparatuur.

Om te voorkomen dat u spijt krijgt van uw eventuele aankoop raden wij u nadrukkelijk aan om eerst lid te worden van onze Club. Niet alleen om de stimulans die daarvan uitgaat, maar allereerst en vooral ook om de apparatuur in de praktijk bij ons te aanschouwen en om aan de hand van de ervaringen van anderen uw keuze te maken. Er is ons in Nederland helaas geen bedrijf bekend met de vereiste kennis die nodig is om correct te kunnen adviseren. Uw audioleverancier kan u daarbij dus niet behulpzaam zijn. Er is ook geen andere vereniging of instantie die u afdoende raad kan of zal geven. Dit komt vooral door het zeldzame, haast unieke, karakter van de hobby. Namelijk de bijzondere combinatie van natuur én techniek.

Iedereen die met deze hobby begint moet een aantal problemen overwinnen die nogal verschillend van aard kunnen zijn. Het is een hindernis die genomen moet worden. Daar gaat enige tijd overheen. Maar zij die deze hindernis overwonnen hebben ervaren dat dit zeker de moeite waard was. Vooral in een land als Nederland is deze hobby een echte uitdaging.